Cerkiew w Bereście

Cerkiew greckokatolicka pw. św. Kosmy i Damiana (obecnie kościół rzymskokatolicki pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy)

Położenie

Cerkiew wybudowana w Bereście znajduje się w centrum wsi, przy skrzyżowaniu z drogą prowadzącą do Piorunki.

Berest to duża wieść położona przy szosie Krynica - Grybów. Wieś lokowano na prawie wołoskim na terenie Kresu Muszyńskiego pod koniec XVI wieku. Ludność zajmowała się produkcją węgla drzewnego, uprawą roli i hodowlą bydła. W okresie międzywojennym w Bereście mieszkali Łemkowie, Żydzi i Polacy. Ludność łemkowska została wysiedlona w latach 1945 - 47.

Historia

Parafia greckokatolicka została erygowana w wsi Berest przez biskupa krakowskiego Piotra Gembickiego w 1643 roku.

Obecna cerkiew została wybudowana w roku 1842. W chwili wysiedlenia ludności łemkowskiej z Berestu świątynia została zamieniona na kościół, a w 1951 roku erygowano w Bereście parafię rzymskokatolicką.

Architektura

Cerkiew w Bereście jest cerkwią typu północno-zachodniego, czyli orientowaną, o konstrukcji zrębowej. Jest świątynią trójdzielną, składa się z nawy, węższego od niej zamkniętego trójbocznie prezbiterium, oraz babińca objętego słupami nadbudowanej nad nim, pochyłej wieży z izbicą. Wokół wieży znajduje się zachata.

Nad nawą znajduje się dach namiotowy z uskokiem, nad wieżą również taki dach, tylko bez załamania. Nad prezbiterium dach jest kalenicowy przechodzący w dach namiotowy i nad babińcem krótki dach namiotowy. Wszystkie dachy pokryte są blachą. Nad wszystkimi częściami dachów znajdują się identyczne ośmioboczne hełmy baniaste z pozornymi latarniami. Ściany nawy, prezbiterium, oraz dolna część wieży obite są gontem, jej górna część oszalowana pionowymi deskami.

Nawa, prezbiterium, oraz babiniec nakryte są stropami płaskimi z fasetą.

Świątynia otoczona jest niskim murkiem z łamanego kamienia, z bramką nakrytą kopułą. Obok wybudowano nową dzwonnicę, krytą gontem o wieży pokrytej blachą. Znajdują się w niej dwa dzwony: jeden z 1924 roku, drugi odlany w Odlewni dzwonów Felczyńscy w 1936 roku.

Wnętrze/wyposażenie

Nakryte stropami płaskimi wnętrze zdobi polichromia figuralna i ornamentalna z 1928 roku. Na stropie prezbiterium znajduje się Przemienienie Pańskie, na stropie nawy Trójcę Świętą. Na ścianach babińca przedstawiono Kaina i Abla, oraz Sąd Ostateczny.

Ikonostas znajdujący się w cerkwi w Bereście jest kompletny, zestawiony z ikon pochodzących z XIX wieku, oraz XVII i XVIII. Na skrzyni ołtarza z XIX wieku znajdują się dwie najstarsze z XVII wieku przedstawiające apostołów. W nawie znajdują się dwa barokowe ołtarze, w lewym ikona Opieki Bogurodzicy z 1721 roku, przeniesiona tu z cerkwi w Izbach. Modlił się przy niej Kazimierz Pułaski w czasie konfederacji barskiej. W 1984 roku przedstawiciele Solidarności ufundowali złotą koronę jako wotum wdzięczności. Dzisiaj ten obraz słynący łaskami, otoczony jest dużym kultem.

Na ścianie północnej znajduje się obraz z XVII wieku przedstawiający Chrzest Chrystusa, na południowej barokowy ołtarz z obrazem św. Mikołaja.

W nawie zobaczyć można jeszcze ikonę Archanioła Michała z XVII wieku, Chrystusa w Ogrójcu, ludową, namalowaną w XVIII wieku, pochodzącą z cerkwi w Kamiannej.

A na utrzymanym w tradycjach barokowych, wygiętym półkoliście do przodu chórze muzycznym widnieje barokowa z 1747 roku, Matka Boska Siedmiobolesna.

Co można zobaczyć

Obok cerkwi pomnikowy dąb.

Go to top