Cerkiew w Bielance

Cerkiew greckokatolicka pw Opieki Matki Bożej (współużytkowana również jako kościół katolicki, oraz cerkiew prawosławna)

Położenie

Cerkiew położona jest w centrum wsi Bielanka która znajduje się w dolinie potoku noszącego taką samą nazwę, na południowy zachód od Gorlic.

Nazwa wsi pochodzi od nazwy potoku o jasnej (biłej) wodzie, wzmianki o niej są już w 1480 roku, jako część schedy po Pawle Gładyszu. Przed 1528 rokiem przeszła w ręce Branickich. W 1599 roku wieś wraz z kresem klimkowskim kupił Jan Potocki. Własnością Potockich pozostała do 1710 roku. Dopiero w 1678 roku pojawia się w dokumentach wzmianka o cerkwi. Wieś między innymi była znana z produkcji dziegciu.

W XIX wieku w dolinie powyżej wsi postawiono hutę szkła, która działała do 1868 roku. Od lat siedemdziesiątych pracował we wsi duży tartak parowy. W okresie międzywojennym Bielanka zasłynęła z produkcji galanterii drewnianej, zwłaszcza z rzeźbionych, drewnianych talerzy. Większość ludności łemkowskiej wysiedlono w latach czterdziestych podczas “Akcji Wisła”. W czasach obecnych w Bielance mieszka kilku wybitnych działaczy łemkowskich.

Historia

Cerkiew w Bielance została zbudowana w 1773 roku, 103 lata po pierwszej cerkwi w tej wsi o jakiej wspominają dokumenty, która prawdopodobnie uległa spaleniu. Drugą cerkiew postawiono już w innym miejscu. W 1913 roku remontowaną ją. Podczas okresu wysiedleń zaprószono w cerkwi ogień, uległo wtedy spaleniu typowe banie wieńczące nawę i prezbiterium, zastąpiono je wtedy dachem kalenicowym. Stan sprzed pożaru przywrócono na początku lat 90 - tych, nad nawę powrócił dach namiotowy, nad prezbiterium kalenicowy.

Architektura

Świątynia jest cerkwią typową łemkowską, trójdzielną, drewnianą. Nad przedsionkiem wznosi się wieża o konstrukcji słupowo - ramowej, z izbicą pomalowaną na niebieski kolor i zielonymi obramowaniami okien. Dach świątyni, ściany nawy, prezbiterium, wieży, podbite są gontem. Wieńczące dach baniaste hełmy z pozornymi latarniami są częściowo pokryte blachą miedzianą.

Wnętrze/wyposażenie

W cerkwi zachował się cenny czterorzędowy ikonostas z XVIII wieku, w babińcu ikony z XVII wieku: św. Mikołaja i Narodzenia Matki Bożej, polichromia na płótnie z 1934 roku.

Zachował się także polichromowany krzyż łączący typową dla Kościoła greckokatolickiego formę trzech belek z łacińskim przedstawieniem postaci Chrystusa - przebite gwoździami stopy są nałożone na siebie.

Co można zobaczyć

We wsi znajduje się Muzeum Rzemiosła Łemkowskiego im. Stefana Czerhoniaka.

Przez północny skraj Bielanki przebiegają szlaki znakowane: szlak zielony z Szymbarku na Magurę Małastowską, oraz szlak żółty z Gorlic do Ropy.

Go to top