Cerkiew w Blechnarce

Cerkiew greckokatolicka (obecnie cerkiew prawosławna pw. św. Kosmy i Damiana)

Położenie

Cerkiew w Blechnarce znajduje się w centrum wsi. Blechnarka to niewielka osada położona 2 km. od Wysowej - Zdroju, w najwyższej części doliny rzeki Ropy.

Pierwsze wzmianki o Blechnarce pojawiły się w 1528 roku w aktach procesu między Marcinem Myszkowskim, a Gładyszami o prawo własności do 13 wsi na górną Ropą. W 1581 roku była własnością Adama Brzeńskiego i należała do parafii w Hańczowej.

Na przestrzeni wieków okoliczne ziemie często zmieniały właścicieli, jednym z nich był Władysław Wojciechowski, który w 1867 roku wstępując do zakonu jezuitów pozwolił wykupić swoje ziemie gromadom Blechnarki i Wysowej.

W 1770 roku Kazimierz Pułaski niedaleko Blechnarki założył duży obóz konfederatów barskich, który to w tym samym roku wojska carskie zniszczyły dokumentnie.

Blechnarka bardzo ucierpiała w czasie I wojny światowej, kiedy to do maja 1915 roku w pobliżu wsi zatrzymał się front. Mieszkańcy na czas walk zostali wysiedleni na południową stronę Karpat.

Po 1931 roku cała wieś przeszła na prawosławie.

W 1945 rozpoczęła się fala wysiedleń, której uniknęły rodziny mieszane, oraz te którym udało się uciec z transportów.

Historia

Cerkiew we wsi Blechnarka wybudowano w 1881 roku. Powstała najprawdopodobniej na miejscu poprzedniej świątyni. Początkowo służyła wiernym jako cerkiew greckokatolicka. Po wysiedleniach przez dziesięć lat służyła okolicznym pasterzom jako owczarnia, wewnątrz palono ogniska, a cały budynek zdewastowano. Cerkiew została odnowiona w latach 1958 - 60 przez powracających do wsi Łemków. Od tego czasu służy jako świątynia prawosławna. Kolejne remonty przeprowadzano przez następne trzydzieści lat.

Najtrudniejszym z nich był remont dachu cerkwi, który wykonano w 2006 roku. Polegał na wymianie całego poszycia. Trudny był z tego względu, iż dach jest schronieniem kolonii jednego z najrzadszych gatunków nietoperza, zagrożonego wyginięciem - podkowca małego. Prace musiały być wykonane w sposób bezpieczny dla nietoperzy, tak by umożliwić im korzystanie ze schronienia. Oznakowano i zabezpieczono wloty dla nich.

Architektura

Cerkiew powstała w Blechnarce nazywana jest potocznie “józefińską”, od imienia Józefa II za panowania którego rozpoczęło się budowanie okazałych, murowanych cerkwi wiejskich, które jednak nie posiadają uroku drewnianych cerkwi łemkowskich.

Cerkiew w Blechnarce jest cerkwią orientowaną, wybudowaną z rzecznego kamienia, otynkowaną i pomalowaną, trójdzielną. Nad babińcem wznosi się wieża, która jednocześnie pełni rolę dzwonnicy. Prezbiterium, wieżę i nawę wieńczą trzy podobne do siebie wieżyczki z pozornymi latarniami, oraz baniami z metalowymi krzyżami. Kalenicowy dach pokryty jest blachą. We wszystkich ścianach wieży znajdują się małe okienka. Cerkiew otoczona jest niskim murkiem z kamienia, znajduje się w niej bramka z namiotowym dachem i krzyżem.

Wnętrze/wyposażenie

Wewnątrz znajduje się ikonostas z 1865 roku, odrestaurowany w 1960 roku, po powrocie Łemków. Na uwagę zasługują dwie piękne ikony umieszczone na ścianach nawy, Wskrzeszenie Łazarza i Sąd Ostateczny. Na suficie przedsionku widnieje obraz przedstawiający wygnanie Adama i Ewy z raju, oraz anioły. Wejście do nawy głównej przykrywa strop płaski na który namalowano postać króla Dawida grającego na harfie.

W prezbiterium znajduje się ołtarz pokryty malowidłami iluzjonistycznymi, przypominającymi trójwymiarowe detale geometryczne. Na ścianach namalowane są postacie czterech ewangelistów wraz z ich symbolami: św. Jan z orłem, św. Łukasz z bykiem, św. Mateusz z aniołem, św. Marek z lwem, a na suficie Ducha Świętego w postaci gołębicy.

Z tyłu ikonostasu na tablicy fundacyjnej wymienieni są Atanazy Wańko i Wasyl Pawlikowski, będący prawdopodobnie jego twórcami, fundatorem był najprawdopodobniej Salomon Prychodnyk z Wysowej.

Co można zobaczyć

Stojący nad świątynią samotny krzyż jest pozostałością po cmentarzu cholerycznym. Na cmentarzu wiejskim znajduje się kilka ciekawych nagrobków, w tym grób znanego kiedyś w okolicy znachora, baczy Leszka Babeja. Baczowie zajmowali się zwalczaniem upiorów.

Nieopodal wsi znajdują się dwa żołnierskie cmentarze. Pierwszy nr. 49 znajduje się około trzech kilometrów od dzisiejszych zabudowań wsi, prowadzi do niego czarny szlak cmentarny. Drugi o nr. 50 znajduje się na zachodnich zboczach Wysoty nad Blechnarką i mimo, że również do niego prowadzi czarny szlak nie jest łatwy do odnalezienia. Czarny szlak - cmentarny, oznaczony jest biało - czarnymi kwadratami. Przez Blechnarkę przebiega żółty szlak wiodący z Wysowej do Regietowa.

 

Go to top