Cerkiew w Chyrowej

Cerkiew pw. Opieki Bogurodzicy (obecnie kościół rzymskokatolicki pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny)

Położenie

Cerkiew w Chyrowej wybudowana jest w centrum wsi na niewielkim wzniesieniu. Chyrowa to nieduża wieś w górnej części doliny potoku Iwielka u zachodniego podnóża góry Chyrowa.

Historia

Wymieniana w 1366 roku Chirwartowa Wola, która była własnością kanclerza Janusza Suchego Wilka, to prawdopodobnie późniejsza Chyrowa. Na przestrzeni wieków była własnością kolejno: Kobylańskich, Cikowskich, Warszyckich, Męcińskich.

W okresie międzywojennym większość mieszkańców przeszła na prawosławie. wybudowana wtedy mała cerkiewka nie zachowała się.

Jesienią 1944 dolina Iwielki była miejscem bardzo ciężkich walk w ramach Operacji Dukielskiej. We wsi ocalała tylko jedna chałupa i cerkiew.

Nie jest znana data wybudowania cerkwi, jednak na nadprożu znajduje się wyryty cyrylicą napis “21 czerwca 1780”, który uznaje się za datę powstania cerkwi, chociaż istnieją przypuszczenia iż murowane prezbiterium i zakrystia zbudowano znacznie wcześniej, bo na początku XVIII wieku. Natomiast drewnianą nawę i babiniec dobudowano do murowanej części w 1770 roku.

Jeszcze przed II wojną światową cerkiew była miejscem licznych pielgrzymek. Wierni chcieli się pomodlić przed cudownym obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem, który podobno sam, bez ludzkiego udziału dostał się z Węgier do Chyrowej i pojawił się na jednym z drzew. Wierni wybudowali w tym miejscu murowaną z kamienia kaplicę, a obraz powiesili na ołtarzu. Potem właśnie wykorzystano ją jako sanktuarium, dobudowując drewnianą resztę cerkwi.

W 1932 roku w cerkwi przeprowadzono gruntowny remont, wymalowano wtedy barwą polichromię. W 1947 roku cerkiew przejęła parafia rzymskokatolicka w Dukli i od tego czasu cerkiew niszczała, nawet w 1982 roku rozpoczęto jej rozbiórkę, którą jednak udało się wstrzymać dzięki interwencji wiernych u biskupa przemyskiego. Dopiero pod koniec lat osiemdziesiątych udało się przeprowadzić gruntowny remont świątyni.

Architektura

Cerkiew w Chyrowej jest świątynią zrębową, trójdzielną, orientowaną, z wieżą o budowie słupowej, drewniano - murowana. Części drewniane są kryte gontem, górna część izbicy pionowym szalunkiem z desek. Dachy kryte blachą, z baniastymi kopułami z krzyżami. Nawa i babiniec mają zrębowe sklepienia wielopolowe.

Teren cerkwi otacza niski murek z kamienia.

Wnętrze/wyposażenie

Na ścianach zobaczyć można resztki polichromii z 1932 roku, większość została usunięta w latach osiemdziesiątych z powodu zniszczenia jej przez wilgoć. Między nawą, a prezbiterium widnieje rokokowy ikonostas z XVIII wieku, na barokowym ołtarzu z XVIII wieku, zawieszono cudowny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem.

Ambona została wykonana na przełomie XVIII i XIX wieku.

Co można zobaczyć

Na terenie cerkiewnym znajdują się cztery zabytkowe krzyże. Powyżej cerkwi znajduje się zabytkowy cmentarz.

Przez Chyrową przebiega czerwony szlak z Kątów przez pasmo Polany do Nowej Wsi koło Dukli.

Dla amatorów sportów zimowych wybudowano w Chyrowej ośrodek narciarski z trzema wyciągami.

Go to top