Cerkiew w Czarnej

Cerkiew greckokatolicka pw. św. Dymitra (obecnie kościół rzymskokatolicki pw. św. Dymitra)

Położenie

Cerkiew w Czarnej położona jest na wzniesieniu za potokiem Czarna, po południowej stronie drogi prowadzącej z Uścia Gorlickiego do Śnietnicy. Wieś Czarna leży w dolinie potoku o tej samej nazwie, prawego dopływu rzeki Białej, na wschód od Śnietnicy.

Historia

Czarną założył w 1574 roku Grzegorz Srzedziński na mocy przywileju wydanego przez biskupa Franciszka Krasińskiego. Wchodziła w skład biskupiego “państwa muszyńskiego”.

Cerkiew we wsi Czarna została zbudowana w 1764 roku. W pierwszej połowie XIX wieku miała miejsce rozbudowa cerkwi, wydłużono wtedy prezbiterium. Remontowano ją w latach 30 i 90 - tych XX wieku.

Architektura

Cerkiew typu północno-zachodniego, drewniana o ścianach obitych gontem, izbica wieży oszalowana pionowo. Konstrukcja wieży słupowa. Konstrukcja świątyni trójdzielna, nawa kwadratowa, węższe od niej prostokątne, wydłużone prezbiterium, od zachodu wznosi się pochyła wieża z izbicą, poprzedzona przedsionkiem, obejmująca słupami babiniec. Zwieńczona jest baniastym hełmem z pozorną latarnią i małą cebulką. Podobne wieże wznoszą się nad nawą i prezbiterium.

Nawa nakryta jest dachem namiotowym, łamanym, prezbiterium dachem trójpołaciowym. Całość dachów pokryta jest blachą.

Świątynię otacza mur z płaskich, rzecznych kamieni.

Wnętrze/wyposażenie

Wnętrze nawy i prezbiterium nakrywają kopuły namiotowe, nad samą nawą wzmocnione ściągiem krzyżowym, babiniec nakrywa płaski strop. Ozdabia je polichromia ornamentalna, architektoniczna i figuralna polichromia z pierwszej połowy XIX wieku.

W cerkwi znajduje się kompletny ikonostas, odrestaurowany w latach 90-tych XX wieku, pochodzi prawdopodobnie z okresu budowy cerkwi. Znajdują się w nim także ikony datowane na lata wcześniejsze np. ikona namiestna przedstawiająca św. Dymitra namalowana w roku 1689, ikona ze św. Mikołajem. Z tego okresu pochodzą także ikony świąteczne, oraz ikony apostołów w rządzie Deesis.

Przy północnej ścianie ustawiony jest barokowy ołtarz z XVIII wieku, w jego centrum umieszczono ikonę Matki Boskiej z Dzieciątkiem w typie Hodegetrii z początków XVII wieku. Na ikonie znajdują się także postacie św. Anny, św. Joachima, oraz archaniołowie Gabriel i Michał.

W górnej części ołtarza znajduje się obraz Zwiastowanie Najświętszej Marii Panny, a w prezbiterium nad wejściem do zakrystii umieszczono ikonę ze sceną Opłakiwanie Chrystusa.

W ikonostasie znajdują się bardzo piękne carskie wrota gdzie w ramach kształcie serca umieszczono ikony przedstawiające czterech ewangelistów, oraz Zwiastowanie z Archaniołem Gabrielem i Marią. Ikony te są oplecione winoroślą z czerwonymi i zielonymi winnymi gronami.

Co można zobaczyć

Na cmentarzu znajdującym się nad cerkwią kilka starych nagrobków z przełomu XIX i XX wieku.

Przez przełęcz nad Czarną, 2 km. od cerkwi przebiega niebieski szlak znakowany z Wysowej do Grybowa.

Go to top