Cerkiew w Czyrnej

Cerkiew greckokatolicka pw. św. Paraskewy (obecnie kościół rzymskokatolicki pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny)

Położenie

W centrum wsi Czyrna stoi drewniana cerkiew, kiedyś grecokokatolicka, teraz będąca kościołem rzymskokatolickim. Sama wieś położona jest nad lewym dopływem rzeki Białej, około 9 km. od Krynicy.

Historia

Czyrna została ulokowana w 1569 przez króla Zygmunta Augusta na prawie wołoskim, jednocześnie uposażając parafię greckokatolicką. W najstarszych dokumentach jej nazwa brzmi “Czermna”. Na początku poprzedniego stulecia wieś była ośrodkiem tkactwa, działała w niej niewielka manufaktura.

Cerkiew w Czyrnej została zbudowana w 1893 roku, według projektu architekta Delavo, o czym informuje pamiątkowa tablica wewnątrz świątyni. W jej budowie uczestniczyła cała wieś, a pracami kierował paroch Antoni Konstantynowicz. W 1951 roku została we wsi erygowana parafia rzymskokatolicka.

Architektura

Cerkiew jest świątynią typu zachodniołemkowskiego, różni się jednak niektórymi szczegółami, jak choćby tym, że wieża nie znajduje się nad samym babińcem, a jest tylko częściowo w niego wbudowana, reszta wznosi się nad kruchtą, a nawę pokrywa pozorne sklepienie kolebkowe.

Reszta szczegółów architektonicznych wpasowuje się w typ łemkowski. Jest to świątynia orientowana, drewniana, kryta pionowym szalunkiem z desek, o konstrukcji zrębowej. Trójdzielna, o wydłużonym prezbiterium zamkniętym trójbocznie, szerokiej ławie, oraz prostokątnym babińcu. Wieża ma konstrukcję słupowo-ramową, lekko pochyloną, ze słupami wbudowanymi w zachodnią część babińca. Nakryta jest hełmem baniastym z latarnią. Nad nawą znajduje się spłaszczona kopuła z pseudolatarnią i cebulastym hełmem. Wschodnią część babińca nakrywa dach dwuspadowy, a prezbiterium dach kalenicowy z pozorną latarnią. Dachy są kryte blachą.

W bocznych ścianach nawy umieszczono duże, potrójne okna, nad którymi znajdują się ozdobne, zadaszone półkola, nawiązujące do gzymsu zegarowego na wieży.

Koło świątyni stoi kamienna dzwonnica, wybudowana na przełomie XIX i XX wieku. Ma formę potrójnej arkady na zawieszenie dzwonów. Jeden pochodzi z 1921 roku, dwa pozostałe wykonano w 1981 roku w Odlewni dzwonów Felczyńscy.

Wnętrze/wyposażenie

Ikonostas z XX wieku, został wykonany prawdopodobnie podczas remontu cerkwi w 1933 roku. Dzieli prezbiterium na dwie części. Za nim znajduje się ołtarzyk Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Obok na ścianie powieszono rokokową ikonę św. Paraskewy z drugiej połowy XVII wieku, która została odnaleziona na strychu plebani podczas remontu przez ks. Mieczysława Czekaja.

W nawie znajduje się barokowy ołtarz boczny z obrazem Złożenia do Grobu pochodzącym z drugiej połowy XVII wieku. Obok ołtarza na ścianie ikona Opieki Bogurodzicy z XVIII wieku. Na jej ramie przymocowana jest korona, jedna z dwóch jakie przytrzymywano nad głowami nowożeńców w dniu ich ślubu. W zakrystii przechowywana jest ikona z XVII wieku - Ostatnia Wieczerza.

Co można zobaczyć

Obok cerkwi stoi plebania i spichlerz z XIX wieku, a około 200 metrów dalej, na północ od świątyni znajduje się cmentarz z kilkoma zachowanymi kamiennymi nagrobkami.

We wsi zachowało się kilka tradycyjnych spichlerzy tzw. sypańców.

Go to top