Cerkiew w Krzywej

Cerkiew greckokatolicka pw. św. św Kosmy i Damiana (obecnie filialny kościół rzymskokatolicki pw. NMP Niepokalanie Poczętej)

Położenie

Cerkiew w Krzywej wybudowana jest w centrum wsi, która położona jest na wschodnich zboczach Popowych Wierchów, nad niewielkim dopływem potoku Zawoja.

Historia

Nie jest znana data wybudowania pierwszej cerkwi we wsi, o kolejnej wiadomo, że wybudowano ją w 1854 roku, spłonęła ona w 1902, gdy zapomniano ugasić świeczki po nabożeństwie. Przez kolejne lata mieszkańcom służył do modlitw budynek starej świątyni z Radocyny. Przy wsparciu finansowym Łemków ze Stanów Zjednoczonych w 1907 roku ukończono budowę nowej świątyni, jednak uległa ona zniszczeniu podczas walk I wojny światowej. Kolejną, stojącą do czasów obecnych wybudowano w latach 1924 - 26.

Wieś Krzywa była wsią królewską. Przywilej na jej lokację otrzymał w 1564 roku z rąk starosty bieckiego Mikołaja Ligęzy, Szczepan Lilicz z Pętnej.

Architektura

Cerkiew w Krzywej wzorowana jest na świątyniach staroruskich, typie budowli bardzo rzadko spotykanej na Łemkowszczyźnie. Świątynia jest orientowana, zrębowa, oszalowana pionowymi deskami, posadowiona na kamiennej podmurówce, która jest osłonięta blaszanym fartuchem. Składa się z dużej, kwadratowej nawy, zamkniętego ścianą prostą prezbiterium i kruchty. W ścianach nawy i prezbiterium, po obu stronach półkoliste okna, z tyłu prezbiterium małe, okrągłe okno. Dachy są wielopołaciowe. Nad środkową częścią nawy wysoka kopuła na ośmiobocznym bębnie (tamburze), zwieńczona ślepą latarnią i cebulastym hełmem, z dwiema wieżyczkami ze ślepymi latarniami, pokrytymi baniami, ustawionymi na kalenicy dachów nad prezbiterium i zachodnią częścią nawy. Banie zwieńczone kutymi, żelaznymi krzyżami prawosławnymi. Wnętrze nakrywają sklepienia pozorne z kopułą w części środkowej.

Wnętrze/wyposażenie

Z dawnego wyposażenia zachował się jedynie ołtarz z typowym tabernakulum ozdobionym malowidłami Ukrzyżowanego i Złożenia do Grobu, w jego podstawie malowidła Ostatnia Wieczerza, Ofiara Melchizedecha, Kain i Abel, Ofiara Abrahama. W świątyni poza tym znajdują się dwa skromne ołtarze boczne i oryginalne drewniane ławki. W nawie głównej znajdują się trzyczęściowe balkony dla chóru.

Co warto zobaczyć

Obok cerkwi drewnianą dzwonnicę, oraz cmentarz wojskowy nr. 54 projektowany przez Duszana Jurkowicza.

Po przeciwnej stronie drogi znajduje się cmentarz wiejski z zachowanymi, ciekawymi, kamiennymi nagrobkami wykonanymi przez kamieniarzy z Bartnego, Przegoniny i Bodaków.

Go to top