Cerkiew w Leszczynach

Cerkiew greckokatolicka pw. św. Łukasza Ewangelisty (obecnie prawosławna cerkiew pod tym samym wezwaniem)

Położenie

Cerkiew w Leszczynach położona jest w środku wsi przy drodze na Bielankę, sama zaś wieś leży u południowych podnóży Magury Małastowskiej.

Historia

Cerkiew wybudowano w 1835 roku, początkowo do czasu wysiedleń służyła grekokatolikom, po 1947 roku przejęli ją rzymskokatoliccy osiedleńcy, a w 1968 roku świątynię przekazano prawosławnym. Świątynia była systematycznie odnawiana, największy remont przeprowadzono w latach 1991 - 93 przy materialnym wsparciu Łemków z emigracji.

Pierwsza wzmianka o wsi Leszczyny pochodzi z 1599 roku, kiedy wymieniono ją jako jedną ze wsi zakupionych przez rodzinę Potockich, do których należały do 1710 roku.

W XVII wieku znany był pochodzący z tej wsi zbójnik Wasyl Bajus, jeden z najsłynniejszych beskidzkich zbójników, który wedle ludowych przekazów najbardziej upodobał sobie do napadów Kobylankę i tamtejszy dwór należący do starosty bieleckiego Jana Wielopolskiego. Od napaści na dwór odwiódł go wreszcie obraz Ukrzyżowanego Chrystusa, dar dla starosty od papieża Innocentego XI, znany potem jako cudowny obraz Jezusa Kobylańskiego. Zbójnik okazał się być bardzo bogobojnym człowiekiem.

Pod koniec XIX wieku wieś nękały epidemie cholery, zmarło wtedy wielu mieszkańców wsi.

Na przełomie XIX i XX wieku wielu mieszkańców wyemigrowało do Ameryki, potem dzięki przysyłanym przez nich dolarom wieś zaczęła się rozbudowywać.

I wojna światowa na szczęście oszczędziła wieś, niewiele powstało za tego okresu zniszczeń. Po II wojnie światowej w 1947 roku nastąpiły masowe wysiedlenia Łemków, z których część na te tereny wróciła dopiero po 1956 roku.

Architektura

Cerkiew w Leszczynach jest cerkwią orientowaną, o budowie zrębowej, trójdzielna. Pierwotnie dach był kryty gontem, ale w czasie remontu na początku XX wieku gont usunięto zastępując go blachą. Nad przedsionkiem wznosi się wieża o konstrukcji słupowo-zrębowej zwieńczona hełmem baniastym z pseudolatarnią i żelaznym, kutym krzyżem. Podobne konstrukcje wybudowano nad nawą i węższym od niej prezbiterium. Nad nawą i prezbiterium są stropy płaskie z fasetą.

Wyposażenie/wnętrze

W świątyni zachował się cenny ikonostas wykonany w 1909 roku przez malarza Binczara, malowany w złoto - brązowej tonacji, z ikoną Boga Ojca nad wizerunkiem Pantokratora, czyli ikoną przedstawiającą Jezusa Chrystusa jako władcy i sędziego Wszechświata.

W nawie znajduje się rokokowy ołtarz boczny z ikoną Matki Boskiej z Dzieciątkiem w otoczeniu aniołów i biskupów, z malowanym tabernakulum. Na ścianie nawy znajduje się ikona Ukrzyżowania. Ściany świątyni zdobi polichromia ornamentalno-figuralna z początku XX wieku.

Co warto zobaczyć

Na północ od cerkwi znajduje się wiejski cmentarz, na którym zachowało się kilkanaście starych kamiennych nagrobków i żeliwnych krzyży.

Go to top